Thứ Hai, 29 tháng 6, 2015

Nghệ thuật tạo hoa văn trên trang phục tộc người Khmer


        Trang trí trang phục chính là tạo ra chức nâng thẩm mỹ cho trang phục. Chức năng thẩm mỹ mang tính biếu trưng xã hội được biểu hiên mạnh nhất thông qua các hình thức hay cách trang trí hoa ván phối màu. Ở mỗi loại chất liệu, các dân tộc cổ cách trang trí khác nhau: nhuộm, thêu, sơn, in sáp ong, dệt, ghép vải, ikat, vẽ, xăm trổ v.v… Cách trang trí và đồ án trang trí hoa ván trốn trang phục phản ánh thế giới quan, nhân sinh quan cũng như lịch sứ phát triển và mối quan hộ giữa các cá nhân, các tốc người trong xã hội.

Nghệ thuật tạo hoa văn trên trang phục tộc người Khmer

      Theo thống kê sơ bộ của chúng tôi, mỗi tộc người nhóm Môn – Khmer có từ vài chục đến hàng trăm mẫu hoa văn khác nhau, phản ánh môi trường thiên nhiên với các loại cây, con khác nhau. Chi riêng trang phục của người Tà Ôi, đã có tới gân 100 loại hoa văn khác nhau, phần lớn là những mô tip biếu tượng về thiên nhiên, vũ trụ, con người, động vật, thực vật và đó vật, Mỗi hoa văn đều mang ý nghĩa riêng và góp phần tạo nên một nét hoa vàn chung trong mỹ thuật Tà Ôi. Hoa văn của người Giẻ-Triêng cùng phong phủ với vài chục mô tip hoa ván, được dệt cải bằng những màu sắc khác nhau như: đỏ, đen, vàng trắng trong những bàng chi màu, nhưng nhiều hon cả là hoa văn qua trám, hạt dưa… Các mô tip hoa văn được dệt lồng vào trong, đan xen nhau. Những tám dù được dệt đẹp nhất, sang trọng nhát để nhà gái tặng cho nhà trai trong ngày cưới.
        Theo nhóm tác giả Trần Tấn Vịnh trong công trình Nghiên cứu và phục chế trang phục truyền thống của người Chơ Ro, hoa văn thổ cầm của người Chơ Ro là một thế giới đa dạng của động vật. Người Chơ Ro đã đưa một phần thế giới động vật của môi trường sinh thái miền núi, nơi họ sinh sống vào thổ cẩm.
Mỗi tộc người nhóm Môn – Khmer có cách trang trí khác nhau, nhưng chung quy có các dạng hoa văn cơ bản sau:
         Hệ hoa văn đồ vật
      Loại hoa văn này có nhưng ít thấy trong trang phục, chi xuất hiện trong các tấm dột của người Tà Ôi, người Mạ, người Ba Na, chủ yếu là trang trí trên các sản phẩm đan lát.


Nghệ thuật tạo dáng trang phục tộc người Khmer


     Qua những tìm hiểu vè trang phục của các tộc ngươi nhóm ngón ngữ Môn – Khmer thì thấy rằng. việc tạo ra trang phục của các tộc người trong nhóm này vừa có điếm chung, vừa có điểm riêng biệt đặc điểm chung được biểu hiện theo kim vực.

Nghệ thuật tạo dáng trang phục tộc người Khmer

       Thứ nhất là quy trình trồng bông, dệt vải tạo nguồn nguyên liệu khá thống nhất. Khung dệt tuy khác nhau, phía Bác dung khung dệt cố định, miền Trung – Tày Nguyên dùng khung dệt kiểu Indônêdiên khung rời khi dệt mới lắp ráp), nhưng quy trình dệt, cất may trang phục đều phải qua các công đoạn: Bông – sợi mộc, tiếp đến là công đoạn dệt – nhuộm (nếu ở khu vực phía Bắc) hoặc nhuộm sợi màu – dệt (nếu ở khu vực miền Trung – Tây Nguyên). Sau đó mới chuyển sang công đoạn thêu (nếu có) va cất khâu (nay là may), hoàn thiện sản phẩm trang phục.
      Thứ hai là cách cắt may. tạo dáng trang phục. Vùng Tây Bắc, nam giới tạo dáng quần chân què, cạp lá tọa; nữ giới tao dáng váy ống. áo xẻ ngục cài khuy. Ngày cưới, họ tạo dáng chiếc áo dãi, cổ đứng, cài khuy cạnh nách.
     Nam giới các dân tộc Tây Nguyên chú yêu mạc khố, việc tạo trang phục khố được định dạng ngay từ tám dệt, dành phần trang trí đan cài đuôi khố riêng.
     Việc tạo dáng trang phục nữ của các tộc ngươi Môn Khmer nhìn chung khá đơn gián, đối với áo người ta chỉ gập đôi khổ vải dể làm thành thân trước và thân sau, khoét cổ và khâu bên sườn, để chừa một khoáng giáp vai đổ xỏ tay khi mặc. Trong quá trình phát triển, mỗi nhóm lại có sự thay đổi một chút về kiểu dáng áo, may ngắn lên hay dài ra, cổ tay thu nhỏ lại hay vẫn rộng như trước. Nhóm thì trang trí trên cổ áo, nẹp áo; nhóm trang trí trẽn tay áo, lưng áo; nhóm lại trang trí trên tay, nẹp áo…
      Đối với chiếc váy cũng như vậy, ở mỗi tộc người trang trí hoa văn cũng khác nhau. Do khác nhau về điều kiện sống, mỗi lộc người dã có những sảng tạo riêng, tạo nên dặc trưng tộc ngươi, những đặc trưng này tồn tại và biến đổi đến ngày nay, tạo sự da dạng, phong phú, sinh động trong trang phục các tộc người nhóm ngôn ngữ Môn – Khmer.


Từ khóa tìm kiếm nhiều: trang phục 54 dân tộc việt nam

Giá trị thẩm mỹ trên trang phục tộc người Khmer


       Khi cư dân Môn – Khmer biết dột vải cất may trang phục làm tấm che thần cũng là lúc xà hội có nhiều thay đổi. Nghề dệt ra đời đã đổi thay bé ngoài của con người, đồng thời đổi thay nhận thức, trí tuệ và thẩm mỹ của cư dân Môn – Khmer. Trong suốt thời gian dài, cư dân Môn – Khmer chấp nhận kiểu trang phục truyền thống vì vất vả mới cỏ lấm vải mặc. Điều đó cũng phản ánh một xã hội sản xuất còn ở trình độ giản đơn, kinh tế manh mún, đời sống bấp bênh.

Giá trị thẩm mỹ trên trang phục tộc người Khmer

       Qua những truyền thuyết giải thích vô sự khác nhau về trang phục giữa các tộc người nhóm ngôn ngữ Môn Khmer có thể thấy rằng: Tất cả các truyền thuyết đó đều thống nhất rằng các tộc người nhóm ngôn ngữ Môn Khmer đều có chung một nguồn gốc, sau đó mới phân ra thành các nhóm khác nhau. Với nhiều dân tộc khác cũng xảy ra hiện tượng này. Điều đó thể hiện yếu tố cộng đồng ở mỗi dân tộc là phổ biến và là yếu tố gốc, yếu tố cần và đủ để các dán tộc sính sống và ứng xử, đối phó với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội trong suốt quá trình phát triển của mình.
       Thông qua trang phục của các tộc người nhóm ngôn ngữ Món – Khmer ở Nam Bộ, miền Trung, Tây Nguyên như Khmer, Vân Kiều, Giẻ-Triêng, Brâu… ta vẫn thây dấu ấn cư trú ban đầu của tộc người, trái qua bao tháng trầm của lịch sử văn đọng lại trong những thành tố trang phục nào đó.
        Giá trị thẩm mỹ
      Tính thẩm mỹ là yếu tố khống thể thiếu, là yêu cầu ngày càng chiếm vị trí quan trọng của trang phục trên bước dường phát triển. Trong 21 tộc người nhóm Môn – Khmer, yếu tố thẩm mỹ thể hiện rỏ nhất qua việc sứ dụng màu sắc dể cái hoa vân động, thực vật và các mô típ trang trí hình học theo dái ngay trên nên lấm vải đang dệt.
      Tuy chức năng làm đẹp của trang phục có sau chức năng sứ dụng, song xu hướng ích, mỹ luôn song hành trong tràng phục các tộc người Môn – Khmer. Vượt lên chức nâng vật chất thông thường, càng ngày, các lộc người Môn – Khmer càng chau chuốt cho bộ trang phục của mình đẹp hon, nhiêu hoa văn hơn, tạo dáng cho vữa với cơ thể, Ý thức về chức năng làm đẹp của trang phục, nên các thiếu nữ hương làm cho minh những bộ trang phục cáu kỷ, hoa vân sặc sở.

Từ khóa tìm kiếm nhiều: trang phuc tay nguyen